Sizde de girişimci ruhu varsa Business 2.0‘da gördüğüm (buraya tıklayarak erişebileceğiniz) bir girişimcinin el kitabı olmaya aday mini kılavuzu incelemenizi tavsiye ederim. [Haber linki]

Bir sosyal sorumluluk çalışması kapsamında geliştirdikleri bitkisel yağ ile çalışan ocak, kanola yağı ve biyodizel konularının gündemde olduğu bir zaman diliminde ilkin pek parlak bir fikir gibi gelmemişti.

Ama yazının devamında bulacağınız bilgileri ilk okuduğumda firmanın yaptıklarıyla ne kadar büyük bir açığı doldurduğunu görmüş oldum.

Devamını arıyorum..

Dyson elektrikli süpürgelerini bilirsiniz. Çift siklonlu, güçlü emme teknolojisi ile toz torbasız elektrikli süpürge kavramını ilk kez hayatımıza soktu.

Peki nasıl oldu da böyle bir fikir aklına geldi? Nasıl oldu da kimse bu fikri taklit edemedi ve patlayan satışlarıyla elektrikli süpürge pazarında bir anda inanılmaz rakamlara ulaştı?

İşte resmi sitesinde bile “Maalesef, çoğu eğitim sistemi, çocuklarımızı akademik konulara yönlendirirken yeni şeyler yapmak için ellerini kirletmekten uzaklaştırıyor.” diyebilen ve Edison’un “Buluş yapmak %1 ilham ve %99 terlemektir” sözünü haklı çıkaran bir mucit başarı öyküsü…

2 Mayıs 1947′de İngiltere’nin Norfolk şehrinde doğan James Dyson 1966-1970 yılları arasında Royal College of Arts’ta mobilya tasarımcılığı ve iç tasarım okumuş bir endüstriyel tasarımcıdır. Henüz okul yıllarında tasarladığı Sea Truck (Deniz Kamyonu) 500 milyon sterlinden fazla satış yapmıştır. Bundan birkaç yıl sonra tasarladığı Ballbarrow adlı el arabası ise 3 yıl içinde pazar lideri olmuştur.

Büyük icadı olan siklon esaslı elektrik süpürgesi ile ilgili fikri, 1978′de ballbarrow adlı elarabasının boya bitiş odasında hava filtresinin tıkanıklığını incelerken elde eder. Buluşları doğuran en önemli kaynak ihtiyaçlardır. Tıpkı elektrik süpürgelerindeki toz torbalarında olduğu gibi boya filtresinin tozlarla tıkanmasını engellemek üzere toz partiküllerini santrifüj kuvvetiyle yer çekimine göre 100.000 kat daha güçlü şekilde savurarak ayıran endüstriyel boyda bir siklonik kule geliştirir.

Aklına aynı mantık elektrik süpürgelerine uygulanabilir mi sorusu gelir. Bu fikri hayata geçirmek için denemelere başlar. Tam 5 yıl boyunca 5.127 prototip yapar ve sonunda amacına ulaşır. Buluşuna 1980′de ingilterede yaptığı patent başvurularından rüçhan alan Amerikan patent başvurusu, 1984 yılında US 4,593,429 numarasıyla patent belgesine hak kazanır. G-force adını verdiği bu yeni elektrik süpürgesi Japonya’da büyük ilgi uyandırır ve statü sembolü olan bu ürünün tanesi 2000 dolara satıldığı gibi 1991′de japonların uluslararası tasarım ödülünü de alır.

Bir yandan da dünyanın önde gelen ev aletleri üreticilerine patent lisansını satmak ve ürünü ürettirmek ister ama buna kimse yanaşmaz (büyük hata!). Ardından japonyada elde ettiği başarıdan kazandığı lisans gelirleriyle kendi araştırma merkezi ve fabrikasını kurar. Diğer yandan elektrikli süpürgesini geliştirmeye devam eder. Piyasaya DCO1 koduyla çıkardığı ilk dyson markalı elektrikli süpürgesiyle ingilterede satışları en hızlı artan elektrikli süpürge markası olur. 1999′da yükselişi gören Hoover, Dyson’un Dual Cyclon olarak markalaştığı patentli teknolojiyi taklit eder ancak Dyson’un açtığı dava ile 5 milyon dolar ceza ödemek zorunda kalır. Patentin sağladığı tekeli çok iyi bir fırsata çeviren Dyson, tek toz torbasız elektrikli süpürge üreticisi olarak faaliyetlerine devam eder.
Bu arada geliştirmelerini sürdüren ekibi siklonik odaları 8 parçaya bölerek çapı küçülttüklerinde zaten çok yüksek olan emme veriminin %45 arttığını tespit ederler. Root8cyclone olarak marka tescili yapan firma yeni geliştirdiği tüm teknolojileri patent ile korumaya devam eder.

En son geçtiğimiz aylarda The Ball markasıyla ballbarrow’dakine benzer bir tekerleğe sahip elektrikli süpürgeyi piyasaya sürdü. 2005 yılında ABD’de adet olarak değil ancak kazanç olarak en büyük elektrikli süpürge satıcısı oldu.

Maliyetler yüzünden üretimini İngiltere’den Malezya’ya kaydırsa da mühendislik ve ürün geliştirme departmanlarını kendi ülkesinde tutmaya devam ediyor. BBC’de Çin, Mühendislik ve hizmet sektörüne aşırı değer verilmesine yönelik muhalif tutumu ile eğitime ilişkin düşüncelerini içeren hoş bir yazı var. Tavsiye ederim.

İşte çalışkan, parlak fikirlerini hayata geçirmek için denemeler yapmaktan yılmayan ve inovasyon ile nasıl karlılığı yüksek bir model oluşturulabileceğine dair somutlaşmış bir isim. James Dyson..

Akıllı bir patentleme stratejisiyle Microsoft’tan Logitech’e birçok ünlü firmaya lisans verdiği teknolojisine ilişkin patent portföyünü kullanarak, 2002 yılında Sony firmasına patent ihlali gerekçesiyle Kaliforniya mahkemesine dava açmıştı. Dava 2004 yılında federal jüri’nin Sony’i suçlu bulması ve patentli teknoloji üzerine kurulu dualshock‘un satışlarından elde ettiği haksız kazanca karşılık immersion’a 82 Milyon$ para cezasina çarptırması ile sonuçlandı.

Sony, üst mahkemeye gitse de sonuç değişmedi. Ustelik 2005′te sonuçlanan davada ceza 90.7 Milyon dolara çıkarıldı. Sony, PS2 satışlarının durdurulmaması için immersion’a ödemeyi gerçekleştirdi ama halen Amerikan Temyiz Mahkemesinde bu dava ile uğraşıyor ve Immersion patentinin geçersizliği iddiasında kullandığı tanık (Mr. Craig Thorner) Sony ile çıkar ilişkisi içerisinde olduğundan iddialarının kabul edilmemesi davayı bugün iyice sona yaklaştırdı. Sony’nin toplamda ödeyeceği bedel daha da artacak gibi görünüyor.

Immersiyon, 1993 yılında kurulmuş olan genç bir şirketin ilginç bir inovasyon başarı hikayesini sunuyor. Şirket yetkilisinin açıklaması teknoloji geliştirmek isteyen firmalarımıza örnek olabilecek cinsten.
“Immersion is built on a strong foundation of innovative technology and intellectual property. We now hold more than 270 patents in our worldwide intellectual property portfolio and have more than 280 patent applications pending. Immersion has a long list of licensees in the automotive, gaming, medical, mobility, and other markets, and we will continue to license our technology under appropriate circumstances. We will also continue to vigorously defend our intellectual property for the benefit of our licensees and shareholders”

2005 yılında başladıkları ve olimpiyatlar gibi 4 yılda bir düzenledikleri tasarım yarışması organizasyonu ile 5 kişiye 100bin Euro’luk ödül veriyorlar. Kazananlara ödülü Danimarka prensi vermiş. Index’in yeni tasarımlarla çok sayıda insanın hayatını güzelleştirmek gibi erdemli bir amacı var.

Ödül 5 kategoride veriliyor: Beden, ev, iş, oyun ve toplumu ilgilendiren tasarımlar.

İlk yarışmaya 538 proje katılmış. Ben bizden kimseyi göremedim. Haber veren olmadı sanıyorum. Artık hedef bir sonraki index. 2009′a kadar bir hayli zaman var. Ama ben şu anda mühendislik veya tasarım gibi konularda okuyan bir üniversite öğrencisi olsaydım bir plan yapmaya başlardım bile.

Katılan projelere mutlaka bir göz atın. İlham verici. (Energy cloth produces electricity, tekstilde yenilik)