Inovasyon: yenilik, yenilikçilik

Patent vekillerinin, özellikle dahili (in-house) vekillerin veya patentleme kararında etkili olan ürün geliştirme yöneticilerinin karşılaştığı en büyük sorunların başında, çalışanların buluş ve fikir ayrımını doğru yapamaması yatıyor.

Sadece buluşlar patent ile korunur. İyi bir fikir ise bir buluş doğurabileceği gibi tek başına ticari bir değer ifade etmeyebilir. O yüzden buluşa dönüştürülmelidir.
Öncelikle tanımları netleştirmek ve buluş ile fikirden neleri kastettiğimi açıklamak istiyorum. TDK web sitesine danışmakta fayda var. Buluş kavramı için: “Bilinen bilgilerden yararlanarak daha önce bilinmeyen yeni bir bulguya ulaşma veya yöntem geliştirme, icat:” fikir için ise “Düşünce, mülahaza, mütalaa” yani “Düşünme sonucu varılan, düşünmenin ürünü olan görüş” veya “Niyet, tasarı.”

Aradaki farkı göstermek bu konuda nasıl bir tutum içerisinde olmak gerektiği konusunda yeterli olacaktır. Düşünce sistemi genellikle bir neden-sonuç ilişkisi içerisinde çalışıyor. Bir buluş yapmak için düşünmeye başlamakta bir neden gerektiriyor ve bu nedenlerin başında karşılaşılan problemler geliyor.

Örneğin, sabah kahvaltıyı hazırlıyorsunuz. Buzdolabının kapısına yüklendiniz. Açılmadı. Siz de kolay açılan bir buzdolabı kapısı olsa ne güzel olurdu diye düşündünüz. Güzel fikir. Ama buluş değil. Kolay açılan bir buzdolabı kapısı fikri üzerine düşünmeye devam ettiniz. Bu defa çekmek zorunda kalmamalıyım kapı kendiliğinden açılmalı dediniz. Hala bir buluş yapmış değilsiniz.
Sorunu yaşamanız neden-sonuç ilişkisi içerisinde zihninizi çalıştırdı ve sorunu ortadan kaldırma veya hayatı kolaylaştırma isteğini gerçekleştirmek için bir fikir ortaya attı. Akabinde ortaya attığınız fikire bir nasıl sorusu yönelttiniz. Nasıl kolay açılmalı? Kendiliğinden açılarak. Nasıl kendiliğinden açılır? İşte bu sorunun cevabı bir buluş teşkil edebilir. Ta ki siz TDK’nın da dediği gibi bilinen bilgilerden yararlanıp daha önce bilinmeyene ulaşana kadar.

Bilinen bilgi: Dışarıdan gelen hava dolap içerisine girip soğuduğunda vakum oluşturup kapıyı kendine doğru çekiyor. Fikrim kapının bu vakumu yenip kendiliğinden açılması. Çözüm kapıyı açmadan önce vakumun boşaltılması için hazneye açılan bir tıpanın açılması olabilir, yada kapının bir motorla itilmesi olabilir. Sebebi, örneğin sorunu ortadan kaldıracak işlemin nasıl yapılacağı bilgisiyle sonuca ulaştığınızda fikriniz artık bir buluştur.

Sadece sebep yüzünden ne sonucun elde edileceği değil bunu nasıl yapacağınız bilgisini de elde edene kadar analize devam edin. Nasıl buluş yapılır apayrı bir yazı konusu olacak. Bu yazıyla aklınıza gelen her yeni düşüncenin bir buluş olmadığı, bir fikir olabildiğini göstermek ve buluş yapabilmek için nasıl düşünmeniz gerektiğini ortaya koymak istedim.

Kanun metninde de benzeri bir durum ortaya konuyor. Zira patent, aslında sizin toplumla yaptığınız bir anlaşma değil miydi? (Bkz. patent nedir) Siz işe yarar bir bilgi vermedikçe sadece ulaşmak istediğiniz sonuçları ifade ederek bunları koruma altına alsanız aslında haksızlık olmaz mı? İşte kanun ve yönetmeliğin ilgili maddeleri;

KHK 551; “Madde 46 – Tarifname, buluş konusunun ilgili olduğu teknik alanda uzman olan bir kişi tarafından buluşun uygulanabilmesini sağlayacak nitelikte açık ve yeterli yazılır.”

Patent Yönetmeliği Madde 9, Paragraf 4; “İstemlerde buluş, erişilmesi arzulanan bir sonuç ile tanımlanamaz.”

Özellikle vekillerin dahi yazdığı patentlerin istemlerinde, yani taklitlerde aranan hususlar bölümünde hala bu yönetmelik maddesine uyulmadığını görüyorum. Bunun nasıl olması gerektiğini yine birlikte bir başka yazıda, istem inceleme kısmında tartışacağız. Buluş ulaşılması arzulanan sonuç değil, teknik sorunun nasıl çözüldüğü bilgisidir.
Artık fikirden buluşa geçtiğimize göre bir sonraki yazımızda hangi buluşların patentlenebileceğini tartışabiliriz.

Bu kadar sıkıcı konudan sonra şimdi biraz eğlenmeniz için sourtimes’ten icad edilmesi istenen ürünlere ilişkin bir fikir listesi. Einstein’in de ilginç bir sözüyle de noktalayalım “ortaya atilan yeni fikirlerde bir ilginçlik, saçmalik yoksa bu fikirde umut yok demektir..” Buluşa ulaşma umudunu mu kastediyordu acaba..